Đến nội dung





Hình ảnh

Tản mạn về ngôn ngữ địa phương Hà Tĩnh

Phương ngữ Hà Tĩnh

  • Please log in to reply
42 replies to this topic

#21 DuyBinh (Gửi lúc 11:45PM, 17-09-2011 )

    kiếp chung tình

  • Điều Hành Viên
  • PipPipPipPipPip
  • Bài viết: 1317

A ru mà e không ngủ được thì đừng trách nha!

Anh mà ru thì em ngủ ngon mà. yên tâm đi ok

Tuy em khóc chắc gì em đã khổ, Anh tuy cười lệ đắm ở trong tim
Mail : [email protected]
Nick Y!M : changcasingheo_binh
Mobile : 0973737339
Address : Xuân Liên_Nghi Xuân_Hà Tĩnh


#22 bekhunghatinh_cqv (Gửi lúc 07:19AM, 18-09-2011 )

    Rất nhiệt tình

  • Thành Viên
  • PipPipPipPipPip
  • Bài viết: 1704

Anh mà ru thì em ngủ ngon mà. yên tâm đi ok

vậy ah! đánh cược một lần xem sao!
Tôi ko bắt buộc fải chiến thắng, nhưng tôi bắt buộc fải chiến đấu đến cùng. Tôi ko bắt buộc fải thành công, nhưng tôi cũng fải nỗ lực hết sực mình.
~~ EM KHÙNG VÌ EM LÀ CHÍNH EM ~~
~~ I'M CRAZY BECAUSE I'M ME ~~

#23 DuyBinh (Gửi lúc 09:51AM, 18-09-2011 )

    kiếp chung tình

  • Điều Hành Viên
  • PipPipPipPipPip
  • Bài viết: 1317

vậy ah! đánh cược một lần xem sao!

ok nhớ đó nha ;-)

Tuy em khóc chắc gì em đã khổ, Anh tuy cười lệ đắm ở trong tim
Mail : [email protected]
Nick Y!M : changcasingheo_binh
Mobile : 0973737339
Address : Xuân Liên_Nghi Xuân_Hà Tĩnh


#24 bekhunghatinh_cqv (Gửi lúc 12:47PM, 18-09-2011 )

    Rất nhiệt tình

  • Thành Viên
  • PipPipPipPipPip
  • Bài viết: 1704

ok nhớ đó nha ;-)

Nhớ chứ sao không!
Tôi ko bắt buộc fải chiến thắng, nhưng tôi bắt buộc fải chiến đấu đến cùng. Tôi ko bắt buộc fải thành công, nhưng tôi cũng fải nỗ lực hết sực mình.
~~ EM KHÙNG VÌ EM LÀ CHÍNH EM ~~
~~ I'M CRAZY BECAUSE I'M ME ~~

#25 thangthanh_90 (Gửi lúc 06:38PM, 18-09-2011 )

    Thành viên

  • Thành Viên
  • PipPip
  • Bài viết: 198

A ru mà e không ngủ được thì đừng trách nha!

à ơi công cha nhu núi thái sơn
nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
1 lòng thoooooooooooooooooooo7 mẹ kính cha
lo tròn chự hiếu mới là đạo con
phụ tử tình thâm,công thầy rùi nghĩa mẹ
đừng có tieng tăm chi nặng nhe..................
mỏi tay quá lần sau vít típ
cuộc sống là vô thường
tất cả đều tuỳ duyên
không nên phiền não nhiều
hãy sống hết lòng với nhau

#26 DuyBinh (Gửi lúc 07:11PM, 18-09-2011 )

    kiếp chung tình

  • Điều Hành Viên
  • PipPipPipPipPip
  • Bài viết: 1317

à ơi công cha nhu núi thái sơn
nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
1 lòng thoooooooooooooooooooo7 mẹ kính cha
lo tròn chự hiếu mới là đạo con
phụ tử tình thâm,công thầy rùi nghĩa mẹ
đừng có tieng tăm chi nặng nhe..................
mỏi tay quá lần sau vít típ

tiếp đi đang hay,... =))

Tuy em khóc chắc gì em đã khổ, Anh tuy cười lệ đắm ở trong tim
Mail : [email protected]
Nick Y!M : changcasingheo_binh
Mobile : 0973737339
Address : Xuân Liên_Nghi Xuân_Hà Tĩnh


#27 pe.juli (Gửi lúc 07:21PM, 18-09-2011 )

    Lính mới

  • Thành Viên
  • Pip
  • Bài viết: 43

mình yêu tiêgs quê mình ...hay đó chứ...mà nhất là cả hội hà tĩnh ngồi chém gió đố ai nghe đc :))

#28 choa la choa (Gửi lúc 01:37PM, 19-09-2011 )

    Tích cực

  • Thành Viên
  • PipPipPip
  • Bài viết: 386

Bựa qua đi ăn đám giỗ, ra đến cựa ngọ chộ đôống kis tru, lật đật quay trợ về lấy sảo hốt xong mới ăn được => Dân nơi khác nghe mà hiểu được chết liền.
Khi ta ở chỉ là nơi đất ở
Khi bán đi đất bỗng hóa thành tiền

#29 DuyBinh (Gửi lúc 12:00AM, 20-09-2011 )

    kiếp chung tình

  • Điều Hành Viên
  • PipPipPipPipPip
  • Bài viết: 1317

Bựa qua đi ăn đám giỗ, ra đến cựa ngọ chộ đôống kis tru, lật đật quay trợ về lấy sảo hốt xong mới ăn được => Dân nơi khác nghe mà hiểu được chết liền.

Ngôn ngữ phong phú và quá đa dạng =))

Tuy em khóc chắc gì em đã khổ, Anh tuy cười lệ đắm ở trong tim
Mail : [email protected]
Nick Y!M : changcasingheo_binh
Mobile : 0973737339
Address : Xuân Liên_Nghi Xuân_Hà Tĩnh


#30 bekhunghatinh_cqv (Gửi lúc 08:24AM, 20-09-2011 )

    Rất nhiệt tình

  • Thành Viên
  • PipPipPipPipPip
  • Bài viết: 1704

à ơi công cha nhu núi thái sơn
nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
1 lòng thoooooooooooooooooooo7 mẹ kính cha
lo tròn chự hiếu mới là đạo con
phụ tử tình thâm,công thầy rùi nghĩa mẹ
đừng có tieng tăm chi nặng nhe..................
mỏi tay quá lần sau vít típ

a ru e ngủ ah? hạnh phúc quá! :x :x
Tôi ko bắt buộc fải chiến thắng, nhưng tôi bắt buộc fải chiến đấu đến cùng. Tôi ko bắt buộc fải thành công, nhưng tôi cũng fải nỗ lực hết sực mình.
~~ EM KHÙNG VÌ EM LÀ CHÍNH EM ~~
~~ I'M CRAZY BECAUSE I'M ME ~~

#31 thangthanh_90 (Gửi lúc 02:31PM, 20-09-2011 )

    Thành viên

  • Thành Viên
  • PipPip
  • Bài viết: 198

a ru e ngủ ah? hạnh phúc quá! :x :x

ru típ nha
à aaaaaaa ơ i oiiiiiii ru em e.e ngu cho ngoan
đêể mẹ ơ ơàoơ ô di d
đi đào đâất đăắ p đê khoanh vùng thã c cá giơờ vêề con lâ u
à ơi àaàa .khó khă n như ng chăẳ ng bao lâ u
đôồi hoang thành săắn .áo sâ u cá đàn
à ơi
cuộc sống là vô thường
tất cả đều tuỳ duyên
không nên phiền não nhiều
hãy sống hết lòng với nhau

#32 thangthanh_90 (Gửi lúc 03:03PM, 20-09-2011 )

    Thành viên

  • Thành Viên
  • PipPip
  • Bài viết: 198

tiếp đi đang hay,... =))

đưừ g cả tiêếng dài hơi
nói mẹ cha sao nen
cại mẹ thâầy sao phải
à ơ ......đê m năằm nghị lại .nhơớ đêến côội thung uyê n
cô ng cùi lao ai đền.ngia sinh thành ngày trưứoc ,khi lư ng cơ m rôồi bát nưứoc
ưứoc phụ tưử tình thâ m thâầy ddói rách nơợ nâần mẹ cũng ddói rách nơợ nâần
cũng vì con thơ âấu
giưừ phụ trải trăắ c mâậu
rôồi khăắc khoải khó khă n con ơở có thuỷ có chung
ddc phụ tưừ tưử hiêếu
ba cành đ aooaaoo

Bài viết đã được chỉnh sửa nội dung bởi thangthanh_90: 03:08PM, 20-09-2011

cuộc sống là vô thường
tất cả đều tuỳ duyên
không nên phiền não nhiều
hãy sống hết lòng với nhau

#33 bekhunghatinh_cqv (Gửi lúc 06:55PM, 21-09-2011 )

    Rất nhiệt tình

  • Thành Viên
  • PipPipPipPipPip
  • Bài viết: 1704

ru típ nha
à aaaaaaa ơ i oiiiiiii ru em e.e ngu cho ngoan
đêể mẹ ơ ơàoơ ô di d
đi đào đâất đăắ p đê khoanh vùng thã c cá giơờ vêề con lâ u
à ơi àaàa .khó khă n như ng chăẳ ng bao lâ u
đôồi hoang thành săắn .áo sâ u cá đàn
à ơi

a ru thế này thì e khỏi ngủ luôn đó!
Tôi ko bắt buộc fải chiến thắng, nhưng tôi bắt buộc fải chiến đấu đến cùng. Tôi ko bắt buộc fải thành công, nhưng tôi cũng fải nỗ lực hết sực mình.
~~ EM KHÙNG VÌ EM LÀ CHÍNH EM ~~
~~ I'M CRAZY BECAUSE I'M ME ~~

#34 DuyBinh (Gửi lúc 07:41PM, 21-09-2011 )

    kiếp chung tình

  • Điều Hành Viên
  • PipPipPipPipPip
  • Bài viết: 1317

dân mình thì đi ra nói người ta không hiểu mấy, còn người ta nói thì mình lại hiểu... :-)

Tuy em khóc chắc gì em đã khổ, Anh tuy cười lệ đắm ở trong tim
Mail : [email protected]
Nick Y!M : changcasingheo_binh
Mobile : 0973737339
Address : Xuân Liên_Nghi Xuân_Hà Tĩnh


#35 thangthanh_90 (Gửi lúc 07:01PM, 25-09-2011 )

    Thành viên

  • Thành Viên
  • PipPip
  • Bài viết: 198

a ru thế này thì e khỏi ngủ luôn đó!

rồi 1 mai banh tuế râây úa lá vàng.lá rụng cội đại ngàn
con tim mô đc nựa.mà con muốn tìm mô đc nựa
khi cúng hương cúng dường,khi vào bái ra quỳ
giừ đặt mân lên thì nỏ thấy thầy mẹ ăn chi
hãy nói lời yêu thương và bày tỏ lòng hiếu thảo với bố mẹ

Bài viết đã được chỉnh sửa nội dung bởi thangthanh_90: 07:01PM, 25-09-2011

cuộc sống là vô thường
tất cả đều tuỳ duyên
không nên phiền não nhiều
hãy sống hết lòng với nhau

#36 bekhunghatinh_cqv (Gửi lúc 08:35PM, 25-09-2011 )

    Rất nhiệt tình

  • Thành Viên
  • PipPipPipPipPip
  • Bài viết: 1704

rồi 1 mai banh tuế râây úa lá vàng.lá rụng cội đại ngàn
con tim mô đc nựa.mà con muốn tìm mô đc nựa
khi cúng hương cúng dường,khi vào bái ra quỳ
giừ đặt mân lên thì nỏ thấy thầy mẹ ăn chi
hãy nói lời yêu thương và bày tỏ lòng hiếu thảo với bố mẹ

a định ru kiểu gì đây vậy?
Tôi ko bắt buộc fải chiến thắng, nhưng tôi bắt buộc fải chiến đấu đến cùng. Tôi ko bắt buộc fải thành công, nhưng tôi cũng fải nỗ lực hết sực mình.
~~ EM KHÙNG VÌ EM LÀ CHÍNH EM ~~
~~ I'M CRAZY BECAUSE I'M ME ~~

#37 thangthanh_90 (Gửi lúc 07:03PM, 26-09-2011 )

    Thành viên

  • Thành Viên
  • PipPip
  • Bài viết: 198

a định ru kiểu gì đây vậy?

ờ à ơi àaaaaaaà ơi
1 cây làm chẳng nên non à a a à
3 cây chụm lại nên hòn núi cao
con người muốn sống con ơi iiiiiiiii
phãi yêu đồng chí yêu người anh em
à aaaaaa a ơi 1 ngôi sao chẳng sáng đêm
1 thân lúa chín chẳng nên mùa màng
sống trong 1 đống lửa tàn mà thôi
à aaaaaa sáng mai anh ăn 1 bụng thât no
chạy lên cửa đình biên lấy 4 câu thơ
à a à câu thương câu nhớ câu đợi câu chờ
lần sau ru típ
ngũ ngon nhé e
đừng có khóc nhè nữa nha
anh ru em khản cả cổ rùi ne hiiiiiiiiii

Bài viết đã được chỉnh sửa nội dung bởi thangthanh_90: 07:04PM, 26-09-2011

cuộc sống là vô thường
tất cả đều tuỳ duyên
không nên phiền não nhiều
hãy sống hết lòng với nhau

#38 bekhunghatinh_cqv (Gửi lúc 08:05PM, 27-09-2011 )

    Rất nhiệt tình

  • Thành Viên
  • PipPipPipPipPip
  • Bài viết: 1704

hihi! tội nghiệp a quá, không cần phải ru nữa đâu!
Tôi ko bắt buộc fải chiến thắng, nhưng tôi bắt buộc fải chiến đấu đến cùng. Tôi ko bắt buộc fải thành công, nhưng tôi cũng fải nỗ lực hết sực mình.
~~ EM KHÙNG VÌ EM LÀ CHÍNH EM ~~
~~ I'M CRAZY BECAUSE I'M ME ~~

#39 Khùng (Gửi lúc 07:17PM, 30-10-2011 )

    Lính mới

  • Thành Viên Mới
  • Pip
  • Bài viết: 3

Chào bác Tống Trần Tùng, cháu đã có dịp được đọc bài viết này của bác trên diễn đàn THPT Hương Sơn rồi ạ. Bài viết bên đó là do một thành viên là nganphoansi post lên (

Please Login or Register to see this Hidden Content

), cháu cũng đã có trao đổi với nganphoansi về một số vấn đề mà cháu thắc mắc và đã được giải đáp. Cháu rất khâm phục bác (cũng như khâm phục nganphoansi) là những người làm công tác về khoa học, nhất là về kỹ thuật cầu đường mà lại có những hiểu biết liên quan đến ngôn ngữ, văn hóa nói chung rất sâu sắc như vậy. Hôm nay gặp bài viết này của bác tại đây, cháu xin phép nêu lại một số ý kiến mà cháu vẫn còn băn khoăn, vì một số lý do là:
- Bài viết phản hồi của cháu với nganphoansi trên diễn đàn kia đã bị mất đi do sự cố của diễn đàn, mà ncháu lại lười viết lại ở trên đó nữa.
- Thứ nữa là cháu muốn đưa những thắc mắc đó lên đây để được bác và các bậc trưởng bối khác cùng giảng giải để cháu (và có thể có thêm một số các bạn khác) hiểu thêm được nhiều điều về tiếng Việt, đặc biệt là tiếng địa phương Hà Tĩnh.

Sau đây cháu xin phép có vài ý kiến nhỏ, những vấn đề đã được nganphoansi giải đáp cháu sẽ không nêu lại nữa:


Nếu nói “khoai” theo tiếng phổ thông thì người ngoài Bắc chỉ hiểu là khoai lang hoặc khoai tây mà thôi. Còn các loại củ ăn được thì kèm luôn tên gọi là “củ từ”, “củ mỡ”, “củ dong riềng”, “củ mài”, .... Còn tiếng Hà Tĩnh thì phân chia rõ ràng hơn. Cây gì có rễ phình to thì cái rễ đó được gọi là “cổ”. “Cổ” gì ăn được thì “cổ” đó được gọi là khoai. Rồi mới đến tên riêng và thành ra “cổ khoai từ”, “cổ khoai vạc” (củ mỡ), “cổ khoai đao” ( củ dong riềng), “cổ khoai mài” (củ mài).... “Thương chồng nấu cháo khoai mài...” (ca dao).


Cháu rất thú vị với đoạn này, những điều gần gũi như vậy mà không phải ai cũng phát hiện ra.

Tương tự là từ “ló” (lúa) để rồi có ló kê, ló ré (lúa`tẻ), ló nếp, ló ngô (ngô).... hay “bù” để rồi phân biệt bù ta (bầu), bù rợ (bí đỏ)..... Chưa kể là qua cách gọi có tính chất phân loại lang lớp một cách khoa học này, ta còn có thể biết được ló ngô (ngô, bắp) không phải là loại ngũ cốc bản địa từ xưa mà sau này mới được di thực từ bên Ngô Tàu sang.


Cháu thấy nói ló ngô là cách gọi khác của ngô, bắp là không thuyết phục. Theo cháu thì ló, ngô khi bình thường thì để chỉ 2 loại cây khác nhau, nhưng khi người ta nói "ló ngô" đi kèm với nhau là ám chỉ các cây lương thực nói chung, ví du như hỏi "mưa lụt rứa ló ngô có can chi khung bác?",... hoặc có khi ta vẫn thường nghe nói "ló ngô khoai sắn" cũng với nghĩa tương tự.

Học giả Lê Quí Đôn trong tác phẩm “Vân Đài loại ngữ” cho biết: “Hồi đầu đời Khang Hi (1662 – 1723), Trần Thế Vinh, người huyện Tiên Phong, Sơn Tây, sang sứ nhà Thanh, mới lấy giống lúa ngô đem về nước”. Giá như nhà văn người Hà Tĩnh khá nổi tiếng nọ thấu hiểu hơn ngôn ngữ nơi chôn rau cắt rốn của mình thì sẽ không đến nỗi lại hạ bút tả cảnh phi ngựa giữa bãi ngô trong cuốn tiểu thuyết lịch sử viết về Thăng Long ở thế kỷ XIII để cho nhiều độc giả, nhiều nhà phê bình lên tiếng phê phán gay gắt.


Ban đầu cháu nhầm tưởng bác nói "nhà văn người Hà Tĩnh khá nổi tiếng nọ" là nói đến Lê Quí Đôn hay Trần Thế Vinh, nhưng sau nghe nganphoansi giải thích rằng đó là sự "biểu đạt một chủ thể đã được khẳng định" nên cháu mới biết mình đã lầm.
Tuy nhiên, cháu thấy ở đây có mấy vấn đề thế này:
- Một là, nếu "nhà văn người Hà Tĩnh khá nổi tiếng nọ" là sự "biểu đạt một chủ thể đã được khẳng định...nhưng tác giả bài viết không muốn nêu đích danh" thì chủ thể đó đã được khẳng định ở đâu, ai khẳng định. Theo cháu, trong văn viết hay nói thì khi nhắc đến một chủ thể thứ 3, 2 chủ thể (người nói - người nghe, người viết - người đọc) đều phải biết rằng chủ thể thứ 3 đó là ai, cái gì mới rõ nghĩa được. Ví như ở phần đầu cháu có nói "Bài viết phản hồi của cháu với nganphoansi trên diễn đàn kia đã bị mất" thì trước đó cháu đã nhắc đến diễn đàn THPT Hương Sươn rồi, nên bác và các thành viên khác vẫn hiểu diễn đàn kia là diễn đàn nào. Cháu xin phép hoán đổi một vài từ trong đoạn này để người đọc có thể dễ hiểu hơn ạ:
Học giả Lê Quí Đôn trong tác phẩm “Vân Đài loại ngữ” cho biết: “Hồi đầu đời Khang Hi (1662 – 1723), Trần Thế Vinh, người huyện Tiên Phong, Sơn Tây, sang sứ nhà Thanh, mới lấy giống lúa ngô đem về nước”. Vậy mà có một nhà văn người Hà Tĩnh lại hạ bút tả cảnh phi ngựa giữa bãi ngô trong cuốn tiểu thuyết lịch sử viết về Thăng Long ở thế kỷ XIII. Giá như nhà văn người Hà Tĩnh khá nổi tiếng nọ thấu hiểu hơn ngôn ngữ nơi chôn rau cắt rốn của mình thì sẽ không đến nỗi để cho nhiều độc giả, nhiều nhà phê bình lên tiếng phê phán gay gắt.

- Hai là, cháu thấy việc nhắc đến "nhà văn người Hà Tĩnh khá nổi tiếng nọ" hình như không có liên quan gì đến "ngôn ngữ nơi chôn rau cắt rốn của mình" ở đây cả, việc nhắc đến nhà văn nọ của bác không biết có ý gì ạ. Theo cháu, nếu nhà văn đó "hạ bút tả cảnh phi ngựa giữa bãi ngô trong cuốn tiểu thuyết lịch sử viết về Thăng Long ở thế kỷ XIII" thì chỉ có thể kết luận là nhà văn đó không hiểu về lịch sử, nguồn gốc văn hóa, nguồn gốc lịch sử của cây ngô chứ không thể nói rằng "Giá như nhà văn người Hà Tĩnh khá nổi tiếng nọ thấu hiểu hơn ngôn ngữ nơi chôn rau cắt rốn của mình..."

- Ba là, nói về nguồn gốc cây ngô, theo cháu biết thì có điển tích trạng Bùng Phùng Khắc Khoan đi sứ nhà Minh, Trung Quốc (thế kỷ XV), lấy được hạt ngọc mễ đem về làm giống ở nước ta, nhân dân ta khi đó quen gọi nhà Minh là Ngô nên từ đó hạt ngọc mễ được dân ta gọi là hạt ngô cho dễ nhớ. Tuy rằng đây chỉ là chuyện lưu truyền trong dân gian nhưng cách giải thích về tên gọi hạt ngô là hợp lý hơn. Theo cháu, có khi chỉ vì chuyện này không có sử gia nào ghi vào sách nên nó là chuyện dân gian, còn hạt ngô do Trần Thế Vinh mang về vì có Lê Quí Đôn ghi trong Vân Đài loại ngữ nên nó có giá trị khoa học hơn chăng? Mà khi Trần Thế Vinh đi sứ thì Lê Quí Đôn cũng chưa ra đời mà.


Do vậy, đã đến lúc cần tổ chức sưu tầm, nghiên cứu và biên soạn một bộ Từ điển phương ngữ Hà Tĩnh nhằm gìn giữ và bảo tồn di sản này. Cùng với các di chỉ khảo cổ, các văn bia, các bằng sắc, các ấn phẩm v. v. thì ngôn ngữ địa phương, nhất là các ngôn ngữ cổ cũng là những chứng tích, những căn cứ khoa học vô cùng quan trọng cho việc nghiên cứu lịch sử nói riêng và các bộ môn khoa học xã hội nói chung.



Cháu cũng ủng hộ quan điểm cần có những văn bản, tài liệu sưu tầm ngôn ngữ các địa phương, không chỉ của riêng Hà Tĩnh để gìn giữ và phát huy những giá trị tốt đẹp của tiếng Việt Nam ta.

* Những ý kiến, thắc mắc trên của cháu rất mong nhận được sự giảng giải tận tình, những ý kiến trao đổi của bác cũng như các bạn đọc khác. Cũng qua đây, mong hiểu biết nhiều hơn về ngôn ngữ quê nhà. Xin cảm ơn.

#40 Tống Trần Tùng (Gửi lúc 04:44PM, 31-10-2011 )

    Lính mới

  • Thành Viên
  • Pip
  • Bài viết: 21

Thân gửi bạn Khùng!
Tôi rất vui sướng và xin cảm ơn bạn đã quan tâm đến bài viết về phương ngữ Hà Tĩnh của tôi cũng như xin cảm ơn bạn nganphoansi đã post bài viết này lên diễn đàn của trường THPT Hương Sơn. Tôi hoàn toàn đồng ý với đề nghị của bạn khi thêm câu: “Vậy mà…” vào đoạn nói về “nhà văn người Hà Tĩnh khá nổi tiếng nọ” để khẳng định ngay chủ thể của câu sau tránh hiểu nhầm nhà văn nọ là Lê Quý Đôn. Tuy vậy, tôi cũng xin cảm ơn bạn nganphoansi đã giải thích hộ tôi khi nhấn mạnh từ “nọ” ở đây để thấy rằng nếu ngẫm nghĩ kỹ thì cũng không có chuyện hiểu nhầm như vậy.
Vấn đề nằm ở chỗ từ “ló ngô”. Tôi là người Hương Sơn và người Hương Sơn gọi ngô là “lồ ngô” hay “lò ngô” và tôi cho rằng đó là khẩu ngữ để chỉ riêng “ló ngô” chứ không phải bao hàm hai loại ngũ cốc là lúa và ngô trong cụm từ “ló ngô khoai sắn”. Tôi tạm viết là “lồ ngô” mặc dầu với cách viết này, chữ “lồ” cũng chưa lột tả được cách phát âm của người Hương Sơn quê tôi đối với từ này. Bạn có thấy thường thì người Hà Tĩnh khi nói nhanh, có nhiều từ, nhất là từ kép hay từ láy, không được phát âm rõ ràng ra, mà nó nằm trong cuống họng, hoặc nếu phát âm ra thì hay sử dụng thanh bằng và nói lướt qua khá nhanh. Ló lòn (lúa tẻ) cũng là một ví dụ. Thực ra khi phát âm từ này, người Hà Tĩnh nói thành “lò lòn”. Tôi thấy khó mà phiên âm chính xác được những phương ngữ loại này bằng cách dùng các chữ cái và 6 dấu thanh của tiếng Việt theo quy tắc viết hiện nay, kể cả những từ như khôông, eng, hoọc v.v. Đấy là chưa kể đến việc âm sắc biến đổi theo từng vùng miền có khi đến mức, nhiều từ ngay cả người trong cùng một làng xã cũng rất khó nghe. Chẳng thế mà ở các làng thuộc tổng An Ấp trước đây thuộc vùng hạ Hương Sơn nằm bên tả ngạn sông Phố có câu ca dao: “Kè Đọng nòi giọng khò nghe, Kè E nòi choẹt bè le dìa đèn” (Kẻ biến thành Kè, nói biến thành nòi, khó biến thành khò, dĩa đèn thành dìa đèn, dĩa đèn là cái đĩa đựng dầu của cái đèn cổ thắp bằng dầu trảo, dầu bùi hay dầu lạc trước đây. Câu thơ của Nguyễn Xuân Sanh: “Đáy đĩa mùa đi nhịp hải hà” chính là nói đến đáy của cái đĩa đèn này). Có nhiều dấu thanh thực ra không tồn tại hoặc tồn tại theo kiểu khác trong phương ngữ Hà Tĩnh, chứ không phải là họ không phát âm được dấu thanh đó.
Xin được quay lại với chuyện nhà văn nọ. Người ta thường cho rằng nhà văn, nhà thơ là bậc thầy với những con chữ. Theo như suy nghĩ chủ quan của tôi thì nhà văn người Hà Tĩnh khá nổi tiếng nọ tuy đã lớn lên trên đất Hương Sơn nhưng đáng tiếc là đã không để ý đến hai từ “lồ ngô” của quê mình. Nếu quan tâm đến từ này thì ông ta có thể thấy được “lồ ngô” “ló ngô”, là một thứ lúa đem từ bên Ngô, Tàu sang và tiếp đó sẽ là câu hỏi được hình thành một cách tự nhiên là thứ lúa này được đem từ Ngô Tàu sang nước ta vào thời gian nào. Đến đây mới xuất hiện vấn đề kiến thức “về lịch sử, nguồn gốc văn hóa, nguồn gốc lịch sử của cây ngô” như bạn đã viết. Như vậy, cái gốc gác của sự đáng tiếc đối với “nhà văn người Hà Tĩnh khá nổi tiếng nọ” là ông ta chưa có sự thấu hiểu ngôn ngữ nơi chôn rau cắt rốn của mình xung quanh từ “lồ ngô” để từ đó đi đến việc tìm hiểu kiến thức lịch sử liên quan và tránh được sự phê phán gay gắt của các nhà phê bình khi ông ta tả cảnh phi ngựa giữa cánh đồng ngô ở Thăng Long vào thế kỷ XV. Còn việc giống ngô là do Tiến sĩ Trần Thế Vinh mang về nước đã được học giả Lê Quý Đôn ghi lại trong Vân Đài loại ngữ tôi nghĩ là đáng tin cậy hơn. Ngân hàng kiến thức trồng ngô của Viện khoa học nông nghiệp cũng xác nhận điều này. Bài viết của tác giả Dương Duy Ngữ đăng trong tạp chí “Dân tộc” của Ủy ban dân tộc còn kể chi tiết hơn về việc này. Thời nhà Minh, người ta thấy cây ngô giống cây thục thử (cây kê nước Thục, tức là cây cao lương) nên gọi nó là “ngọc thục thử" vì hạt như hạt ngọc. Cũng theo Lê Quý Đôn thì sách Bản thảo cương mục đã tả nó như cây ý dĩ, có râu trắng trên cái bọng giữa cây, bọng nứt thì lòi hạt ra, chi chít sắc vàng, trắng, đen. Lê Quý Đôn đã đặt tên nó là “ Ngô hòa” tức là “ lúa N.

Bài viết đã được chỉnh sửa nội dung bởi Tống Trần Tùng: 05:09PM, 31-10-2011





0 người đang xem chủ đề

0 thành viên, 0 khách, 0 thành viên ẩn danh.


TEXT LINK:
- Nhạc vàng